Pada Hemat Saya, Anwar Ibrahim Akan Bertahan Sekurang-kurangnya Dua Penggal Lagi sebagai Perdana Menteri Malaysia

Pada hemat saya, Datuk Seri Anwar Ibrahim mempunyai peluang yang cukup cerah untuk terus menerajui pentadbiran negara sekurang-kurangnya bagi dua penggal lagi. Pandangan ini bukanlah berdasarkan sentimen kepartian, sebaliknya mengambil kira realiti politik Malaysia yang semakin memperlihatkan kebergantungan antara parti-parti politik untuk membentuk kerajaan. Keputusan Pilihan Raya Umum ke-15 (PRU15) pada November 2022 membuktikan bahawa tidak ada satu gabungan politik yang mampu memperoleh majoriti mudah secara bersendirian. Justeru, kelangsungan sesebuah kerajaan pada masa hadapan bukan lagi semata-mata bergantung kepada jumlah kerusi yang dimenangi oleh satu parti, tetapi juga keupayaannya membentuk kerjasama politik yang stabil.

Antara faktor utama yang memungkinkan Anwar Ibrahim terus bertahan ialah pendirian Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) yang masih berhasrat untuk kekal berada dalam kerajaan. Walaupun UMNO mengalami kemerosotan sokongan yang ketara dalam PRU15, parti tersebut masih mempunyai pengaruh politik dan kekuatan organisasi yang tidak boleh dipandang ringan. Dalam keadaan UMNO sukar memperoleh majoriti untuk membentuk kerajaan secara bersendirian, kerjasama dengan Pakatan Harapan (PH) merupakan pilihan yang pragmatik bagi memastikan parti tersebut terus mempunyai peranan dalam pentadbiran negara. Oleh itu, selagi kerjasama ini memberikan manfaat politik kepada UMNO, parti tersebut mempunyai alasan yang kukuh untuk terus menyokong kepimpinan Anwar Ibrahim.

Selain itu, kehadiran UMNO dalam Kerajaan Perpaduan turut berperanan sebagai pengimbang kepada pengaruh Democratic Action Party (DAP), khususnya dalam perkara yang menyentuh kepentingan orang Melayu dan agama Islam. Sejak pembentukan Kerajaan Perpaduan pada penghujung tahun 2022, isu-isu berkaitan agama dan kaum masih dibangkitkan, tetapi pertikaian antara UMNO dengan DAP tidak lagi begitu menonjol seperti ketika kedua-duanya berada dalam blok politik yang bertentangan. Kedudukan UMNO dalam kerajaan membolehkan parti tersebut menyuarakan kepentingan masyarakat Melayu melalui rundingan dalaman tanpa perlu sentiasa menggunakan pendekatan konfrontasi secara terbuka. Keadaan ini sedikit sebanyak membantu Anwar Ibrahim mengekalkan keseimbangan antara kepentingan masyarakat majmuk dengan tuntutan politik orang Melayu.

Dalam masa yang sama, PH masih mempunyai kelebihan yang tersendiri di kawasan Parlimen bandar dan separa bandar. Kawasan seperti Kuala Lumpur, Pulau Pinang, Selangor dan beberapa pusat bandar utama di negeri-negeri lain mempunyai kelompok pengundi yang secara tradisinya memberikan sokongan kuat kepada PH. Faktor demografi, tahap urbanisasi dan kecenderungan politik pengundi bandar memberikan kelebihan kepada gabungan tersebut untuk mempertahankan sebahagian besar kerusi yang dimenanginya. Walaupun sokongan ini tidak boleh dianggap kekal, PH masih mempunyai asas pengundi yang cukup besar untuk menjadikannya antara gabungan politik utama dalam pembentukan kerajaan selepas pilihan raya akan datang.

Sebaliknya, kekuatan Parti Islam Se-Malaysia (PAS) lebih tertumpu di negeri-negeri utara dan Pantai Timur Semenanjung Malaysia, khususnya Kelantan, Terengganu dan Kedah. Walaupun PAS telah membuktikan kemampuannya memenangi sejumlah besar kerusi Parlimen dalam PRU15, pengaruh parti tersebut masih menghadapi cabaran untuk berkembang secara meluas di kawasan bandar yang mempunyai komposisi pengundi pelbagai kaum. PAS sememangnya berupaya menarik sokongan pengundi Melayu di luar kubu tradisinya, namun kemenangan di kawasan Parlimen bercampur memerlukan pendekatan politik yang lebih inklusif. Oleh yang demikian, kekuatan PAS di negeri-negeri majoriti Melayu sahaja belum tentu mencukupi untuk membolehkan Perikatan Nasional (PN) membentuk kerajaan Persekutuan.

Satu lagi faktor yang perlu diberikan perhatian ialah kesukaran PN untuk memperoleh sokongan yang meluas daripada pengundi bukan Melayu. Dalam sistem pilihan raya Malaysia, kemenangan di kawasan majoriti Melayu tidak semestinya menjamin penguasaan majoriti kerusi Parlimen. Banyak kawasan Parlimen, khususnya di Pantai Barat Semenanjung Malaysia, mempunyai komposisi pengundi yang memerlukan sesebuah parti mendapatkan sokongan merentas kaum. Selagi PN gagal meyakinkan sebahagian besar pengundi bukan Melayu bahawa gabungan tersebut mampu mewakili kepentingan semua rakyat Malaysia, peluangnya untuk menggantikan Kerajaan Perpaduan akan terus berhadapan dengan cabaran yang besar.

Pada masa yang sama, Anwar Ibrahim mempunyai kelebihan sebagai Perdana Menteri yang sedang memegang tampuk pemerintahan. Kedudukan ini membolehkan beliau memperkenalkan dasar ekonomi, melaksanakan program pembangunan dan memperkukuh hubungan dengan pelbagai kelompok masyarakat. Sekiranya pentadbirannya berjaya mengawal kos sara hidup, meningkatkan pendapatan rakyat dan menarik pelaburan yang mewujudkan peluang pekerjaan, pencapaian tersebut boleh diterjemahkan kepada sokongan politik dalam pilihan raya akan datang. Namun begitu, kelebihan sebagai penyandang jawatan bukanlah jaminan kemenangan kerana rakyat akhirnya akan menilai keberkesanan dasar kerajaan berdasarkan perubahan yang benar-benar dirasai dalam kehidupan seharian.

Perkembangan politik di Sabah dan Sarawak juga tidak boleh diketepikan dalam menentukan masa depan kepimpinan Anwar Ibrahim. Kedua-dua wilayah tersebut mempunyai jumlah kerusi Parlimen yang penting, khususnya apabila tiada gabungan politik di Semenanjung berjaya memperoleh majoriti mudah. Hubungan baik antara Kerajaan Persekutuan dengan parti-parti politik utama di Sabah dan Sarawak berpotensi memberikan kelebihan kepada Anwar untuk mengekalkan sokongan selepas pilihan raya. Walau bagaimanapun, sokongan tersebut tetap bergantung kepada rundingan politik, kepentingan wilayah dan sejauh mana kerajaan memenuhi tuntutan pembangunan serta pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963.

Selain itu, kestabilan kepimpinan dalam kalangan parti-parti yang membentuk Kerajaan Perpaduan merupakan satu lagi faktor penting. Setakat ini, Anwar Ibrahim masih menjadi tokoh utama yang mampu menyatukan kepentingan beberapa gabungan politik yang mempunyai latar belakang dan ideologi berbeza. Walaupun wujud perbezaan pandangan antara parti-parti kerajaan, kepentingan untuk mempertahankan kuasa boleh mendorong mereka mencari titik persamaan. Dalam politik gabungan, keupayaan mengurus perbezaan pendapat kadangkala lebih penting daripada persamaan ideologi antara parti-parti yang bekerjasama.

Bagaimanapun, ramalan bahawa Anwar Ibrahim mampu bertahan untuk dua penggal lagi tidak bermakna kedudukan beliau bebas daripada ancaman politik. Isu kos sara hidup, ketidakpuasan hati pengundi Melayu, persaingan dalaman parti dan kemungkinan perubahan kerjasama politik boleh menggugat kestabilan kerajaan. UMNO juga tidak semestinya akan terus bersama PH sekiranya berlaku perubahan kepimpinan atau percaturan politik yang lebih menguntungkan parti tersebut. Begitu juga dengan PN yang masih berpeluang memperluas pengaruhnya sekiranya berjaya menampilkan kepimpinan dan dasar yang lebih meyakinkan pengundi pelbagai kaum.

Kesimpulannya, saya berpandangan bahawa Anwar Ibrahim mempunyai peluang yang munasabah untuk terus memimpin Malaysia sekurang-kurangnya bagi dua penggal lagi, termasuk kemungkinan membentuk kerajaan selepas PRU16 dan PRU17. Keyakinan ini bersandarkan kepada kepentingan UMNO untuk terus berada dalam kerajaan, kekuatan PH di kawasan bandar, tumpuan pengaruh PAS di kawasan majoriti Melayu serta peranan parti-parti Sabah dan Sarawak sebagai penentu pembentukan kerajaan. Namun, semua kelebihan tersebut hanya akan membawa makna sekiranya Anwar berjaya mengekalkan kerjasama politik dan membuktikan keberkesanan pentadbirannya kepada rakyat. Pada akhirnya, masa depan politik Anwar Ibrahim bukan sekadar ditentukan oleh kelemahan pihak lawan, tetapi oleh sejauh mana beliau mampu menjadikan kestabilan politik sebagai asas kepada kemakmuran negara.

Wallhua’lam.

 https://wankamarul701.blogspot.com

Isu Tuju vs Waze: Kita Sebenarnya Jauh Ketinggalan dari Israel dari Sudut Teknologi

Sekarang kecoh apabila Perdana Menteri ke-10 atau PMX meminta supaya kakitangan kerajaan tidak menggunakan Waze untuk mengelak kebocoran data peribadi kerana Waze ini adalah berpangkalan di Israel.

Para penduduk Malaysia disarankan supaya menggunakan aplikasi Tuju iaitu sebuah aplikasi yang dibina oleh sebuah syarikat tempatan dengan kerjasama Lembaga Lebuhraya Malaysia (LLM).

Malangnya, aplikasi Tuju ini banyak masalah.

Nyatalah bahawa kita sebagai umat Islam ini sebenarnya masih jauh ketinggalan dari Israel dari sudut teknologi.

Mereka merupakan minoriti tetapi boleh menguasai dunia dengan teknologi yang mereka hasilkan.

Dalam isu ini, bagaimana kita ingin memboikot barang-barang Israel? Mahu tidak mahu kita terpaksa menggunakan jenama buatan Israel. Seperti juga Facebook kita bergegar-gegar supaya memboikot McDonald's tetapi dalam masa yang sama kita menggunakan media sosial yang direkacipta oleh orang Yahudi.

Kita masih jauh ketinggalan kerana gagal menguasai ilmu teknologi di dunia ini sedangkan al-Quran sentiasa menyeru kita mencari ilmu. 

Wallahua'lan. 

Urban Living, Kolej MAHSA Petaling Jaya

 

Perbandingan Anggaran Tinggi Manusia dari Zaman Nabi Adam a.s. hingga Zaman Nabi Muhammad s.a.w.

 

Jalan-Jalan: Singgah di Hotel Indigo Inn 3 - Raub, Pahang.

 

Ini boleh singgah di kedai makan Awiera Tomyam. Dekat je dengan Hotel untuk sarapan pagi. Cair tengok dia punya lauk. Keliur yang amat!

Jangan Kata Abang Tak Payung!!!

Mengapa Saya Lebih Selesa Membuat Satu Kerja Pada Satu Masa?

 

Dalam dunia yang begitu menekankan produktiviti, kita sering mendengar ungkapan “kill two birds with one stone” atau dalam bahasa Melayu, “sambil menyelam minum air”. Maksudnya mudah: jika dua perkara boleh diselesaikan dalam satu masa, mengapa perlu melakukannya secara berasingan? Secara teori, pendekatan ini kelihatan lebih cekap. Namun, saya mula menyedari bahawa dalam sesetengah keadaan, saya lebih selesa menyelesaikan satu perkara pada satu masa.

Saya menyedari perkara ini ketika berhadapan dengan rakaman temu bual yang perlu ditulis dan dianalisis. Katakan saya mempunyai rakaman temu bual selama 60 minit. Saya mempunyai dua pilihan. Pertama, memperuntukkan masa untuk menulis semula kira-kira 10 minit rakaman setiap hari dengan memberikan perhatian sepenuhnya kepadanya. Kedua, menyiapkan mungkin tiga minit rakaman sehari tetapi dilakukan secara berselang-seli sambil membuat pekerjaan lain.

Jika dilihat daripada sudut produktiviti, pilihan kedua seolah-olah menarik. Saya boleh menjalankan kerja utama dan dalam masa yang sama sedikit demi sedikit menyelesaikan rakaman tersebut. Bukankah ini lebih produktif? Namun dalam praktiknya, saya mendapati bahawa saya lebih cenderung memilih pilihan pertama: duduk, fokus dan selesaikan 10 minit rakaman tanpa melakukan pekerjaan lain.

Mengapa keadaan ini berlaku? Salah satu sebabnya ialah menulis semula temu bual bukanlah pekerjaan mekanikal semata-mata. Kita bukan sekadar mendengar suara dan memindahkan perkataan ke dalam bentuk tulisan. Kita perlu memahami apa yang cuba disampaikan oleh informan, mengenal pasti konteks perbualan dan kadangkala memikirkan kepentingan sesuatu kenyataan terhadap perkara yang sedang dikaji.

Apabila proses tersebut dilakukan sambil membuat pekerjaan lain, perhatian kita perlu berpindah-pindah. Kita mendengar rakaman selama beberapa saat, kemudian kembali kepada pekerjaan lain, sebelum membuka semula rakaman dan cuba mengingati apa yang sedang dibincangkan oleh informan. Kadangkala kita terpaksa mengulang kembali rakaman kerana sudah kehilangan konteks perbualan. Akhirnya, tiga minit rakaman yang kelihatan sedikit itu boleh menjadi lebih meletihkan daripada menyelesaikan 10 minit rakaman dengan fokus sepenuhnya.

Di sinilah saya mula memahami bahawa multitasking tidak semestinya bermaksud otak manusia benar-benar melakukan dua pekerjaan yang memerlukan pemikiran pada masa yang sama. Dalam banyak keadaan, apa yang berlaku sebenarnya ialah kita bertukar perhatian daripada satu tugas kepada tugas yang lain. Setiap kali pertukaran berlaku, kita memerlukan sedikit masa untuk kembali memahami kedudukan pekerjaan sebelumnya.

Konsep “sambil menyelam minum air” sebenarnya lebih sesuai apabila salah satu daripada dua aktiviti tersebut tidak memerlukan perhatian kognitif yang tinggi. Kita boleh mendengar podcast sambil berjalan kaki. Kita boleh mendengar ceramah ketika memandu. Kita juga boleh menunggu pakaian selesai dibasuh sambil membaca buku. Aktiviti seperti ini boleh digabungkan kerana kedua-duanya tidak sentiasa bersaing untuk mendapatkan perhatian yang sama.

Keadaannya berbeza apabila kedua-dua pekerjaan memerlukan pemikiran. Menulis laporan sambil menganalisis rakaman temu bual, misalnya, menyebabkan kedua-dua aktiviti bersaing mendapatkan perhatian. Dalam keadaan seperti ini, keinginan untuk menyelesaikan dua pekerjaan serentak mungkin tidak menghasilkan produktiviti yang kita bayangkan. Sebaliknya, ia boleh menyebabkan kedua-duanya bergerak dengan lebih perlahan.

Saya juga mendapati bahawa terdapat kepuasan tertentu apabila sesuatu pekerjaan mempunyai permulaan dan pengakhiran yang jelas. Jika sasaran saya ialah menyelesaikan 10 minit rakaman sehari, saya tahu dengan tepat apakah tugas yang perlu dilakukan. Selepas 10 minit rakaman itu selesai diproses, saya boleh menutup fail tersebut dan meneruskan pekerjaan lain tanpa memikirkannya lagi pada hari tersebut.

Kaedah ini juga menjadikan pekerjaan besar kelihatan lebih kecil. Rakaman selama 60 minit pada mulanya mungkin kelihatan membebankan. Namun apabila dibahagikan kepada 10 minit sehari, rakaman tersebut sebenarnya boleh diselesaikan dalam enam hari. Saya tidak lagi melihatnya sebagai “aku perlu menyiapkan satu jam rakaman”, tetapi hanya “aku perlu menyiapkan 10 minit hari ini”.

Perubahan cara melihat sesuatu pekerjaan ini penting. Kadangkala masalah kita bukan kerana pekerjaan tersebut terlalu besar, tetapi kerana kita melihat keseluruhan pekerjaan pada satu masa. Apabila tugas besar dipecahkan kepada unit-unit kecil yang mempunyai sasaran harian tertentu, beban psikologinya menjadi lebih ringan.

Pengalaman ini turut membuatkan saya mempersoalkan tanggapan bahawa seseorang yang mampu melakukan banyak perkara serentak semestinya lebih produktif. Produktiviti bukan sekadar berapa banyak pekerjaan yang sedang kita lakukan dalam satu masa. Produktiviti juga perlu dilihat daripada berapa banyak pekerjaan yang benar-benar dapat diselesaikan dengan baik.

Oleh sebab itu, mungkin kita tidak perlu terlalu memaksa diri untuk sentiasa “membunuh dua ekor burung dengan satu batu”. Ada waktunya pendekatan tersebut memang berguna. Namun ada waktunya satu batu untuk seekor burung adalah strategi yang jauh lebih baik.

Akhirnya, saya semakin memahami bahawa setiap orang mempunyai corak bekerja yang berbeza. Bagi saya, apabila sesuatu pekerjaan memerlukan pemikiran, penelitian dan pemahaman yang mendalam, saya lebih suka memberikan satu ruang masa khusus kepadanya. Sepuluh minit yang dilakukan dengan fokus penuh kadangkala jauh lebih bernilai daripada tiga minit yang dilakukan sambil fikiran berada di dua tempat.

Mungkin produktiviti sebenar bukanlah kemampuan melakukan sebanyak mungkin perkara pada satu masa. Produktiviti adalah kemampuan mengenal pasti bila kita patut menggabungkan pekerjaan dan bila kita patut memberikan perhatian sepenuhnya kepada satu pekerjaan sahaja.

Wallhua’lam.

 

https://wankamarul701.blogspot.com

Benarkah Sultan Uthmaniyah Membunuh Ahli Keluarga Sendiri? Fakta atau Drama?

 

Daulah Uthmaniyah sering digambarkan sebagai sebuah kerajaan yang penuh dengan kemegahan, namun dalam masa yang sama tidak terlepas daripada kisah perebutan kuasa yang berdarah. Siri televisyen seperti Magnificent Century dan Magnificent Century: Kösem telah memaparkan adegan sultan menghukum mati saudara sendiri sehingga menimbulkan persoalan sama ada peristiwa tersebut benar-benar berlaku atau sekadar rekaan dramatik. Hakikatnya, sejarah menunjukkan bahawa amalan tersebut memang pernah berlaku, tetapi konteksnya jauh lebih kompleks daripada apa yang dipaparkan di kaca televisyen.

Pada zaman awal Uthmaniyah, tidak wujud peraturan pewarisan takhta yang menetapkan bahawa putera sulung secara automatik akan menjadi sultan. Sebaliknya, setiap putera mempunyai peluang untuk merebut takhta selepas kemangkatan sultan. Keadaan ini menyebabkan persaingan antara adik-beradik menjadi sangat sengit dan sering berakhir dengan peperangan saudara yang mengorbankan ribuan nyawa.

Pengalaman pahit perang saudara selepas kekalahan Sultan Bayezid I kepada Timur dalam Pertempuran Ankara pada tahun 1402 menjadi pengajaran besar kepada pemerintah Uthmaniyah. Dalam tempoh hampir sebelas tahun, beberapa putera Bayezid I saling berperang sehingga melemahkan empayar. Peristiwa ini dikenali sebagai Ottoman Interregnum dan hampir menyebabkan kerajaan tersebut runtuh sebelum berjaya dipulihkan oleh Sultan Mehmed I.

Bagi mengelakkan tragedi yang sama berulang, Sultan Mehmed II atau Mehmed al-Fatih memperkenalkan satu dasar yang membenarkan sultan baharu menghukum mati saudara-saudaranya demi menjaga kestabilan negara. Peruntukan ini dimasukkan dalam Kanunname (kod undang-undang) pemerintahannya. Walaupun kelihatan kejam, matlamat utama dasar tersebut ialah mengelakkan perang saudara yang dianggap mampu mengorbankan jauh lebih ramai rakyat berbanding hukuman terhadap beberapa individu.

Pelaksanaan dasar tersebut tidak bermaksud setiap sultan akan membunuh semua adik-beradiknya. Ada pemerintah yang melaksanakannya secara meluas, manakala ada juga yang tidak melakukannya. Keputusan tersebut bergantung kepada keadaan politik, ancaman terhadap takhta, serta jumlah putera yang berpotensi mencetuskan pemberontakan.

Antara contoh paling terkenal ialah Sultan Mehmed III yang menaiki takhta pada tahun 1595. Menurut sumber-sumber sejarah, baginda mengarahkan hukuman mati terhadap sembilan belas orang adiknya sejurus selepas menjadi sultan. Peristiwa ini sering dianggap sebagai kemuncak pelaksanaan dasar pembunuhan saudara dalam sejarah Uthmaniyah dan menjadi antara episod paling tragis dalam dinasti tersebut.

Sultan Selim I pula sering dikaitkan dengan tindakan keras terhadap ahli keluarganya ketika perebutan kuasa. Baginda terlibat dalam konflik dengan saudara-saudaranya yang masing-masing mempunyai penyokong sendiri. Dalam keadaan empayar sedang berhadapan ancaman luar dan perebutan dalaman, tindakan tegas dianggap perlu bagi memastikan pemerintahan baharu dapat bertahan.

Walaupun dasar tersebut kelihatan tidak berperikemanusiaan menurut ukuran moden, ramai sejarawan menegaskan bahawa ia perlu dinilai berdasarkan konteks zamannya. Pada abad ke-15 dan ke-16, perang perebutan takhta bukan sahaja berlaku dalam Empayar Uthmaniyah, malah turut berlaku di banyak kerajaan Eropah, Asia Barat dan Asia Tengah. Bezanya, Uthmaniyah memilih pendekatan yang lebih terpusat bagi mengelakkan konflik berpanjangan.

Menjelang abad ke-17, amalan membunuh saudara semakin berkurangan. Sebaliknya, pemerintah Uthmaniyah memperkenalkan sistem kafes atau "sangkar", iaitu putera-putera diraja ditempatkan di kawasan khas dalam istana dan diawasi dengan ketat. Mereka tidak dibunuh, tetapi kebebasan mereka sangat terhad bagi mengelakkan cubaan merampas kuasa.

Sistem kafes bagaimanapun mempunyai kesan sampingan. Ramai putera menghabiskan bertahun-tahun dalam pengasingan tanpa pengalaman mentadbir negeri atau memimpin tentera. Apabila akhirnya menaiki takhta, sebahagian daripada mereka menghadapi kesukaran membuat keputusan atau tidak mempunyai pengalaman politik yang mencukupi.

Drama sejarah sering menggambarkan sultan sendiri menghunus pedang atau membunuh ahli keluarganya dengan tangan sendiri. Gambaran tersebut sebenarnya lebih bersifat dramatik. Dalam kebanyakan kes, hukuman dijalankan oleh pegawai istana mengikut arahan rasmi sultan. Oleh itu, walaupun keputusan itu datang daripada pemerintah, pelaksanaannya tidak semestinya seperti yang dipaparkan dalam drama.

Kesimpulannya, dakwaan bahawa sultan Uthmaniyah membunuh ahli keluarga sendiri bukanlah mitos. Perkara tersebut memang berlaku dan direkodkan oleh pelbagai sumber sejarah. Namun, ia tidak boleh difahami secara terpisah daripada sistem politik, ancaman perang saudara dan usaha mengekalkan kestabilan empayar yang memerintah lebih enam abad.

Sejarah mengajar kita bahawa tindakan pemerintah pada masa lalu perlu dinilai berdasarkan realiti zaman mereka, bukannya semata-mata menggunakan nilai masyarakat hari ini. Kisah pembunuhan dalam keluarga diraja Uthmaniyah bukan bertujuan memuliakan kekejaman, tetapi menjadi peringatan bahawa perebutan kuasa sering membawa harga yang sangat mahal. Memahami konteks sejarah membolehkan kita membezakan antara fakta sebenar dan gambaran yang diperindahkan oleh drama televisyen.

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com

BERSAMA Hilang Deposit: Rakyat Johor Belum Bersedia Menerima Sang Kancil?

Keputusan Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor memberikan satu gambaran awal terhadap penerimaan rakyat kepada Parti Bersama Malaysia (BERSAMA). Sebagai sebuah parti yang masih baharu, BERSAMA berhadapan dengan tugas yang cukup sukar untuk melawan parti-parti senior atau “gergasi” politik seperti UMNO dan Barisan Nasional (BN) yang telah lama bertapak dalam politik tanah air.

Hakikatnya, politik bukan sekadar mengenai idea dan kempen di media sosial. Parti politik memerlukan akar umbi yang kuat, jentera pilihan raya dan calon yang dikenali oleh masyarakat tempatan. Dalam konteks Johor, pengundi dilihat masih belum begitu berminat untuk memberikan peluang kepada sebuah parti baharu. Begitu juga dengan calon-calon baharu yang masih belum mempunyai hubungan yang kukuh dengan masyarakat setempat.

BERSAMA sebelum ini cuba membawa satu naratif bahawa politik negara terlalu tertumpu kepada perebutan jawatan Perdana Menteri dan kuasa dalam kalangan parti-parti politik. Namun, keputusan PRN Johor menunjukkan bahawa usaha membentuk dogma tersebut belum tentu diterima oleh rakyat. Naratif bahawa semua permasalahan politik negara berpunca daripada perebutan kerusi Perdana Menteri mungkin dilihat oleh sebahagian pengundi sebagai dakyah politik semata-mata jika tidak disertai dengan penyelesaian yang benar-benar dekat dengan kehidupan rakyat.

Kehilangan deposit dalam penyertaan pertama BERSAMA juga memberikan isyarat yang cukup jelas. Masih ramai pengundi yang belum menerima kehadiran “sang kancil” dalam politik tanah air. Walaupun kancil sering digambarkan sebagai haiwan yang bijak dan mampu berhadapan dengan haiwan yang lebih besar, politik sebenar mempunyai medan yang jauh berbeza.

BERSAMA mungkin mempunyai idea, tokoh dan strategi politiknya sendiri. Namun, untuk menumbangkan gergasi politik yang telah berakar umbi selama puluhan tahun, sang kancil memerlukan lebih daripada sekadar kebijaksanaan. Ia memerlukan masa, akar umbi dan kepercayaan rakyat.

Mukjizat Unta Betina Nabi Soleh: Tanda Kekuasaan Allah yang Didustakan Kaum Thamud

 

Apabila Nabi Soleh a.s. diutuskan kepada kaum Thamud, baginda menyeru mereka supaya menyembah Allah SWT dan meninggalkan penyembahan berhala. Namun, kaum Thamud yang terkenal dengan kemajuan tamadun dan kehebatan memahat gunung menjadi tempat tinggal enggan menerima dakwah tersebut. Mereka sebaliknya mencabar Nabi Soleh agar membuktikan bahawa baginda benar-benar seorang rasul.

Dengan izin Allah SWT, lahirlah satu mukjizat yang luar biasa, iaitu seekor unta betina yang menjadi bukti kerasulan Nabi Soleh. Al-Quran menyebut unta ini sebagai "Naqatullah" atau "Unta Allah", bukan kerana Allah memiliki haiwan seperti manusia memiliki harta, tetapi sebagai tanda bahawa unta tersebut mempunyai kedudukan yang istimewa dan merupakan mukjizat daripada Allah.

Nabi Soleh mengingatkan kaumnya supaya tidak mengganggu unta tersebut. Mereka diperintahkan membiarkannya meragut dan minum air daripada sumber air yang telah ditetapkan oleh Allah. Menurut al-Quran, unta itu mempunyai giliran minum air yang berbeza daripada penduduk kampung. Pada hari unta itu minum, kaum Thamud tidak mengambil air daripada telaga tersebut. Ini merupakan satu ujian sama ada mereka sanggup mematuhi perintah Allah atau tidak.

Selain itu, kitab-kitab tafsir turut menjelaskan bahawa unta tersebut mengeluarkan susu yang banyak sehingga dapat dimanfaatkan oleh penduduk. Mukjizat ini menunjukkan bahawa Allah bukan sahaja memberikan tanda kekuasaan-Nya, malah menyediakan rezeki kepada mereka melalui unta tersebut.

Malangnya, hati kaum Thamud telah dipenuhi kesombongan. Walaupun mereka melihat sendiri mukjizat yang jelas di hadapan mata, mereka tetap memilih untuk mendustakan Nabi Soleh. Akhirnya, beberapa orang daripada mereka merancang dan membunuh unta tersebut. Tindakan ini bukan sekadar membunuh seekor haiwan, tetapi merupakan simbol penolakan terhadap perintah Allah dan kerasulan Nabi Soleh.

Selepas unta itu dibunuh, Nabi Soleh memberi amaran bahawa azab Allah akan datang dalam tempoh tiga hari. Kaum Thamud masih tidak bertaubat dan terus mengejek baginda. Akhirnya, Allah menurunkan azab yang dahsyat sehingga mereka binasa dan tinggal sejarah sebagai pengajaran kepada umat manusia.

Kisah unta betina Nabi Soleh mengajar kita bahawa sebesar mana sekalipun mukjizat yang ditunjukkan, ia tidak akan memberi manfaat kepada mereka yang hatinya dipenuhi kesombongan. Hidayah bukan bergantung kepada banyaknya bukti, tetapi kepada kesediaan manusia menerima kebenaran dengan hati yang ikhlas.

Pada hari ini, manusia mungkin tidak melihat mukjizat seperti unta Nabi Soleh, namun kita melihat pelbagai tanda kebesaran Allah melalui penciptaan langit, bumi, gunung-ganang dan kehidupan di sekeliling kita. Persoalannya, adakah kita mengambil pengajaran daripada tanda-tanda tersebut atau mengabaikannya sebagaimana yang dilakukan oleh kaum Thamud?

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com

Pengajaran Kisah Nabi Soleh dalam Surah al-A‘raf Ayat 73–79

 

Kisah Nabi Soleh a.s. dan kaum Thamud merupakan antara kisah penting yang disebut dalam al-Quran. Dalam Surah al-A‘raf ayat 73 hingga 79, Allah SWT menceritakan bagaimana Nabi Soleh diutuskan kepada kaumnya supaya mereka menyembah Allah dan meninggalkan perbuatan syirik.

Kaum Thamud ialah kaum yang hebat dari sudut kekuatan fizikal dan kemahiran membina tempat tinggal. Mereka terkenal kerana mampu memahat gunung-ganang untuk dijadikan rumah dan bangunan yang kukuh. Namun, kehebatan ini tidak menjadikan mereka bersyukur kepada Allah. Sebaliknya, mereka menjadi sombong dan enggan menerima dakwah Nabi Soleh.

Nabi Soleh menyeru kaumnya dengan penuh hikmah. Baginda mengingatkan mereka bahawa Allah telah mengurniakan banyak nikmat kepada mereka. Sebagai bukti kerasulan baginda, Allah mendatangkan seekor unta betina sebagai mukjizat. Unta ini bukan unta biasa, tetapi tanda kebesaran Allah kepada kaum Thamud.

Nabi Soleh berpesan agar mereka tidak mengganggu unta tersebut. Mereka diperintahkan supaya membiarkan unta itu makan di bumi Allah. Namun, kaum Thamud tetap ingkar. Mereka bukan sahaja menolak dakwah Nabi Soleh, bahkan membunuh unta tersebut dengan penuh kesombongan.

Perbuatan ini menunjukkan bahawa hati mereka telah keras. Walaupun mukjizat telah berada di depan mata, mereka masih memilih untuk mendustakan kebenaran. Mereka juga mencabar Nabi Soleh agar mendatangkan azab jika benar baginda seorang rasul.

Akhirnya, Allah menurunkan azab kepada kaum Thamud. Mereka ditimpa gempa yang dahsyat sehingga mati bergelimpangan di tempat tinggal mereka. Segala kekuatan, kemahiran membina bangunan dan kemegahan hidup mereka tidak mampu menyelamatkan mereka daripada azab Allah.

Kisah ini memberi pengajaran besar kepada manusia. Kemajuan, kekayaan dan kepandaian bukanlah jaminan keselamatan jika manusia jauh daripada Allah. Kaum Thamud memiliki teknologi dan kemahiran yang hebat pada zamannya, tetapi mereka gagal menjadi hamba yang bersyukur.

Selain itu, kisah ini mengajar kita supaya tidak sombong apabila diberi nikmat. Setiap kelebihan yang dimiliki manusia adalah pinjaman daripada Allah. Jika nikmat itu digunakan untuk maksiat, kezaliman dan keangkuhan, maka nikmat tersebut boleh menjadi sebab kebinasaan.

Kisah Nabi Soleh juga menunjukkan bahawa tugas para rasul ialah menyampaikan kebenaran. Nabi Soleh telah menasihati kaumnya dan memberi peringatan kepada mereka. Namun, apabila mereka tetap memilih jalan derhaka, Nabi Soleh berlepas diri daripada perbuatan mereka.

Kesimpulannya, Surah al-A‘raf ayat 73 hingga 79 bukan sekadar menceritakan sejarah kaum terdahulu, tetapi menjadi peringatan kepada manusia sepanjang zaman. Bangunan yang tinggi, kekuatan ekonomi dan kemajuan teknologi tidak bermakna jika manusia kehilangan iman, akhlak dan rasa takut kepada Allah SWT.

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com

Cuit-Cuit: Akademi Add Maths Idaman

 

Daim Zainuddin Dapat Menyelesaikan Hutang Kerajaan Malaysia Bukannya Disebabkan Oleh Nilai Yen Menurun pada Akhir 1980-an

 

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, sering muncul dakwaan di media sosial bahawa bekas Menteri Kewangan Malaysia, Daim Zainuddin, berjaya mengurangkan atau menyelesaikan sebahagian besar hutang kerajaan kerana Malaysia membuat pinjaman daripada Jepun ketika nilai yen sedang rendah. Malah, ada yang menyatakan kerajaan memperoleh keuntungan besar apabila hutang tersebut dibayar semula.

Persoalannya, adakah dakwaan ini benar?

Jawapannya ialah tidak sepenuhnya benar. Dakwaan tersebut terlalu memudahkan satu isu ekonomi yang sebenarnya jauh lebih kompleks.

Malaysia Memang Meminjam Daripada Jepun

Tidak dapat dinafikan bahawa Malaysia menerima banyak pinjaman pembangunan daripada Jepun sejak tahun 1970-an hingga 1990-an. Pinjaman yang dikenali sebagai Yen Loan atau Official Development Assistance (ODA) ini digunakan bagi membiayai pelbagai projek pembangunan seperti pembinaan loji janakuasa, sistem telekomunikasi, kemudahan pengangkutan dan pelbagai projek infrastruktur lain.

Keistimewaan pinjaman Jepun ketika itu ialah kadar faedahnya yang sangat rendah, tempoh pembayaran balik yang panjang serta syarat pembiayaan yang lebih mudah berbanding pinjaman komersial antarabangsa.

Hakikatnya Yen Bukannya Menjadi Lebih Murah

Di sinilah timbul salah faham yang sering diulang di media sosial.

Ramai beranggapan bahawa nilai yen Jepun jatuh dengan begitu rendah sehingga Malaysia dapat melangsaikan hutangnya dengan kos yang lebih murah. Hakikatnya, selepas berlakunya Plaza Accord pada tahun 1985, perkara yang berlaku adalah sebaliknya.

Nilai yen mengukuh (appreciate) dengan ketara berbanding dolar Amerika Syarikat. Sebagai contoh, kadar pertukaran berubah daripada sekitar 240 yen bagi setiap dolar Amerika kepada kira-kira 120 yen dalam tempoh beberapa tahun selepas itu. Ini bermaksud yen menjadi jauh lebih bernilai berbanding sebelumnya.

Sekiranya sesebuah negara mempunyai hutang yang didenominasikan dalam yen, pengukuhan mata wang tersebut secara teorinya akan meningkatkan kos pembayaran balik hutang apabila ditukar kepada mata wang tempatan, bukannya mengurangkannya.

Oleh itu, dakwaan bahawa Malaysia mendapat kelebihan kerana "yen jatuh" adalah tidak selaras dengan perkembangan sebenar kadar pertukaran pada ketika itu.

Mengapa Malaysia Masih Berjaya Mengurus Hutang?

Jika bukan kerana nilai yen, apakah faktor yang sebenarnya membantu Malaysia?

Jawapannya terletak pada gabungan beberapa faktor ekonomi.

Pertama, pinjaman daripada Jepun memang mempunyai kadar faedah yang sangat rendah dan tempoh pembayaran balik yang panjang. Ini mengurangkan beban kewangan kerajaan berbanding pinjaman komersial.

Kedua, ekonomi Malaysia berkembang pesat sepanjang penghujung tahun 1980-an dan awal 1990-an. Pertumbuhan sektor pembuatan, eksport elektronik, petroleum serta kemasukan pelaburan asing meningkatkan hasil kerajaan. Dengan hasil yang lebih kukuh, kerajaan mempunyai keupayaan yang lebih baik untuk mengurus komitmen hutangnya.

Ketiga, pengurusan fiskal kerajaan ketika itu juga memainkan peranan penting dalam memastikan kedudukan kewangan negara kekal stabil.

Peranan Daim Zainuddin

Tidak dinafikan bahawa Daim Zainuddin memainkan peranan penting dalam pengurusan ekonomi Malaysia.

Sepanjang tempoh beliau memegang jawatan Menteri Kewangan, beliau terkenal dengan pendekatan yang lebih berhati-hati dalam pengurusan kewangan negara. Antaranya ialah mengawal perbelanjaan kerajaan, mengurangkan pembaziran, mempercepatkan beberapa program penswastaan, mengurus hutang dengan lebih sistematik serta meningkatkan keyakinan pelabur terhadap ekonomi Malaysia.

Ramai penganalisis ekonomi berpendapat bahawa kejayaan pengurusan kewangan negara pada ketika itu adalah hasil gabungan dasar fiskal yang berhemat, pertumbuhan ekonomi yang kukuh dan strategi pengurusan hutang yang baik, bukannya semata-mata disebabkan perubahan kadar pertukaran yen.

Kesimpulan

Kesimpulannya, dakwaan bahawa Daim Zainuddin berjaya menyelesaikan hutang kerajaan Malaysia hanya kerana nilai yen menurun adalah satu penjelasan yang terlalu ringkas dan kurang tepat.

Malaysia sememangnya mendapat manfaat daripada pinjaman Jepun, tetapi manfaat tersebut lebih banyak datang daripada kadar faedah yang rendah, tempoh pembayaran balik yang panjang dan pengurusan ekonomi yang berkesan.

Dalam masa yang sama, selepas Plaza Accord pada tahun 1985, nilai yen sebenarnya mengukuh berbanding dolar Amerika. Oleh itu, kejayaan pengurusan kewangan Malaysia pada era tersebut tidak boleh dikaitkan dengan dakwaan bahawa yen menjadi semakin murah. Sebaliknya, ia merupakan hasil gabungan dasar ekonomi yang berhati-hati, pertumbuhan ekonomi yang pesat serta disiplin fiskal yang diamalkan oleh kerajaan pada ketika itu.

Sejarah ekonomi perlu dinilai berdasarkan fakta dan data, bukannya berdasarkan naratif yang dipermudahkan. Hanya dengan memahami konteks sebenar barulah kita dapat menghargai bagaimana dasar-dasar ekonomi negara dilaksanakan dan apakah faktor yang benar-benar menyumbang kepada kejayaannya.

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com

Goeben dan Breslau: Bagaimana Kapal Perang Jerman Mendapat Bekalan Peluru Selepas Menjadi Kapal Uthmaniyah?

Dalam sejarah Perang Dunia Pertama, antara peristiwa paling menarik ialah kemunculan dua buah kapal perang Jerman, iaitu SMS Goeben dan SMS Breslau, di perairan Uthmaniyah pada Ogos 1914. Kedua-dua kapal ini pada awalnya beroperasi di Mediterranean dan selepas tercetusnya perang, mereka membedil kedudukan Perancis di Afrika Utara sebelum melarikan diri daripada buruan kapal-kapal perang Bersekutu. Akhirnya, kedua-dua kapal ini berjaya memasuki Selat Dardanelles dan sampai ke Constantinople.

Bagi mengelakkan masalah diplomatik kerana Empayar Uthmaniyah ketika itu masih belum secara rasmi menyertai perang, kedua-dua kapal ini “dibeli” oleh kerajaan Uthmaniyah. Goeben kemudiannya dinamakan semula sebagai Yavuz Sultan Selim, manakala Breslau dinamakan sebagai Midilli. Namun begitu, hakikatnya kru Jerman masih kekal mengendalikan kapal tersebut, cuma mereka memakai uniform Uthmaniyah dan fez bagi menampakkan seolah-olah kapal itu benar-benar telah menjadi milik Turki.

Persoalan menarik ialah: selepas kapal ini menjadi milik Uthmaniyah, dari mana mereka mendapat bekalan peluru?

Jawapannya, pada peringkat awal kedua-dua kapal ini memang membawa stok peluru sendiri dari Jerman. Kapal perang besar seperti Goeben tidak berlayar kosong. Ia membawa peluru meriam utama, peluru meriam kecil, arang batu, alat ganti dan bekalan operasi lain. Oleh itu, apabila tiba di Constantinople, kapal ini masih mampu digunakan untuk operasi awal di Laut Hitam.

Namun dalam jangka panjang, Empayar Uthmaniyah tidak mempunyai keupayaan industri yang mencukupi untuk menghasilkan peluru meriam besar seperti yang digunakan oleh Goeben. Meriam utama kapal ini menggunakan peluru bersaiz besar yang memerlukan teknologi industri berat Jerman. Maka, walaupun kapal itu secara rasmi berada di bawah panji Uthmaniyah, bekalan strategiknya masih bergantung kepada Jerman.

Selepas Uthmaniyah menyertai Perang Dunia Pertama di pihak Jerman dan Austria-Hungary, bekalan peluru, alat ganti dan bahan ketenteraan dihantar melalui laluan darat dari Eropah Tengah. Laluan ini menjadi lebih penting selepas Bulgaria menyertai Kuasa Tengah pada tahun 1915 kerana ia membuka hubungan darat yang lebih selamat antara Jerman, Austria-Hungary dan Empayar Uthmaniyah.

Dari segi praktikal, peluru dan alat ganti akan dihantar melalui jaringan kereta api dan kemudiannya sampai ke Constantinople. Dari situ, bekalan tersebut boleh dipindahkan ke limbungan tentera laut Uthmaniyah sebelum dimuatkan ke kapal Yavuz Sultan Selim dan Midilli.

Sebab itu kapal-kapal ini tidak boleh menembak sesuka hati. Setiap peluru meriam besar sangat mahal, berat dan sukar diganti. Dalam peperangan laut, kekuatan kapal bukan hanya terletak pada saiz meriam atau ketebalan perisai, tetapi juga pada kemampuan negara membekalkan peluru, arang batu, alat ganti dan kemudahan pembaikan.

Di sinilah kita dapat melihat bahawa Goeben dan Breslau bukan sekadar dua buah kapal perang yang “dihadiahkan” kepada Uthmaniyah. Kedua-duanya membawa bersama pengaruh ketenteraan Jerman ke dalam jantung Empayar Uthmaniyah. Kapal ini akhirnya menjadi antara faktor penting yang mendorong Uthmaniyah masuk ke dalam Perang Dunia Pertama di pihak Kuasa Tengah. Malah, serangan Yavuz Sultan Selim terhadap kedudukan Rusia di Laut Hitam menjadi salah satu peristiwa yang membawa Uthmaniyah secara langsung ke medan perang.

Kesimpulannya, bekalan peluru Goeben dan Breslau selepas diambil alih oleh Empayar Uthmaniyah datang daripada tiga sumber utama: stok asal yang dibawa kapal, sokongan logistik Jerman, dan penghantaran bekalan melalui laluan darat Kuasa Tengah. Empayar Uthmaniyah memiliki kapal tersebut dari segi nama dan panji, tetapi dari segi teknologi, kru, peluru dan sokongan operasi, kapal-kapal ini masih sangat bergantung kepada Jerman.

Peristiwa ini menunjukkan satu perkara penting dalam sejarah perang: memiliki kapal perang besar sahaja tidak cukup. Sebuah empayar juga mesti memiliki rangkaian industri dan logistik yang mampu menghidupkan kapal itu dalam peperangan yang panjang.

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com

Benarkah Keturunan Genghis Khan Pernah Mengintai Takhta Khilafah Uthmaniyah?

 

Ramai peminat drama Magnificent Century: Kösem pasti tertanya-tanya sama ada jalan cerita yang memaparkan keluarga Giray, iaitu keturunan Genghis Khan, cuba merebut takhta Khilafah Uthmaniyah benar-benar berlaku dalam sejarah atau sekadar imaginasi penulis drama.

Jawapannya ialah cerita tersebut mempunyai asas sejarah, tetapi telah diperbesarkan bagi menambah unsur dramatik.

Keluarga Giray merupakan pemerintah Crimean Khanate, sebuah kerajaan naungan Khilafah Uthmaniyah yang terletak di utara Laut Hitam. Apa yang menjadikan keluarga ini begitu istimewa ialah mereka mendakwa berasal daripada Genghis Khan melalui keturunannya, Jochi. Dalam tradisi politik Turko-Mongol, keturunan Genghis Khan bukan sekadar satu kebanggaan, malah dianggap mempunyai hak dan legitimasi untuk memerintah sesebuah empayar. Oleh sebab itu, keluarga Giray menikmati kedudukan yang sangat tinggi dalam dunia Islam Turki ketika itu.

Walaupun Crimean Khanate berada di bawah naungan Sultan Uthmaniyah, para pemerintah Giray bukanlah pemerintah biasa. Mereka dihormati sebagai keluarga diraja dan sering diberikan layanan istimewa di Istanbul. Malah, dalam beberapa keadaan, Sultan Uthmaniyah sendiri perlu mengambil kira pandangan mereka kerana pengaruh Crimea amat penting dalam peperangan menentang Rusia, Poland-Lithuania dan kuasa-kuasa Eropah Timur.

Persoalan yang sering timbul ialah sama ada keluarga Giray benar-benar bercita-cita merampas takhta Uthmaniyah.

Setakat penelitian terhadap sumber-sumber sejarah utama, tiada bukti yang jelas bahawa keluarga Giray pernah merancang secara rasmi untuk menggulingkan Dinasti Osman dan mengambil alih pemerintahan empayar. Tiada catatan yang menunjukkan wujudnya konspirasi besar seperti yang dipaparkan dalam drama Magnificent Century: Kösem.

Namun begitu, terdapat satu fakta sejarah yang menarik. Ramai sejarawan bersetuju bahawa sekiranya Dinasti Osman kehilangan semua waris lelaki, keluarga Giray merupakan calon yang paling berkemungkinan dipilih untuk menggantikan mereka. Kedudukan ini bukanlah kerana mereka lebih berkuasa daripada Sultan Uthmaniyah, tetapi kerana darah keturunan Genghis Khan dianggap mempunyai legitimasi politik yang sangat tinggi dalam tradisi Turko-Mongol.

Dengan kata lain, keluarga Giray bukanlah pesaing rasmi kepada Dinasti Osman ketika empayar masih mempunyai pewaris. Akan tetapi, sekiranya berlaku krisis pewarisan yang serius, mereka merupakan antara keluarga diraja yang mempunyai kelayakan paling tinggi untuk dipertimbangkan sebagai pemerintah baharu.

Inilah fakta sejarah yang kemudiannya menjadi ilham kepada penulis drama Magnificent Century: Kösem. Mereka mengambil latar belakang sebenar mengenai status keluarga Giray dan membina jalan cerita yang lebih dramatik dengan menggambarkan wujudnya cita-cita untuk merebut takhta, pakatan sulit, pengkhianatan dan perebutan kuasa di dalam istana. Unsur-unsur ini menjadikan drama lebih menarik untuk ditonton, walaupun tidak semuanya disokong oleh bukti sejarah.

Hakikatnya, hubungan antara Khilafah Uthmaniyah dan Crimean Khanate jauh lebih kompleks. Ada masanya kedua-duanya bekerjasama rapat dalam peperangan, dan ada juga ketika para Khan Crimea bertelagah dengan Sultan akibat pertikaian politik. Namun, konflik tersebut lebih berkisar kepada soal kuasa wilayah, pelantikan pemerintah dan kepentingan politik serantau berbanding usaha terbuka untuk menggantikan Dinasti Osman.

Kesimpulannya, dakwaan bahawa keturunan Genghis Khan ingin memegang takhta Khilafah Uthmaniyah bukanlah rekaan sepenuhnya kerana keluarga Giray sememangnya mempunyai kedudukan yang luar biasa dalam dunia Turko-Mongol. Walau bagaimanapun, gambaran bahawa mereka menjalankan konspirasi besar untuk merampas takhta seperti yang dipaparkan dalam Magnificent Century: Kösem lebih banyak merupakan kreativiti penulis drama daripada fakta yang benar-benar direkodkan dalam sumber sejarah. Seperti kebanyakan drama sejarah yang lain, ia menggabungkan fakta dan fiksyen bagi menghasilkan sebuah penceritaan yang lebih mendebarkan tanpa semestinya menggambarkan keseluruhan realiti sejarah.

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com