Daim Zainuddin Dapat Menyelesaikan Hutang Kerajaan Malaysia Bukannya Disebabkan Oleh Nilai Yen Menurun pada Akhir 1980-an

 

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, sering muncul dakwaan di media sosial bahawa bekas Menteri Kewangan Malaysia, Daim Zainuddin, berjaya mengurangkan atau menyelesaikan sebahagian besar hutang kerajaan kerana Malaysia membuat pinjaman daripada Jepun ketika nilai yen sedang rendah. Malah, ada yang menyatakan kerajaan memperoleh keuntungan besar apabila hutang tersebut dibayar semula.

Persoalannya, adakah dakwaan ini benar?

Jawapannya ialah tidak sepenuhnya benar. Dakwaan tersebut terlalu memudahkan satu isu ekonomi yang sebenarnya jauh lebih kompleks.

Malaysia Memang Meminjam Daripada Jepun

Tidak dapat dinafikan bahawa Malaysia menerima banyak pinjaman pembangunan daripada Jepun sejak tahun 1970-an hingga 1990-an. Pinjaman yang dikenali sebagai Yen Loan atau Official Development Assistance (ODA) ini digunakan bagi membiayai pelbagai projek pembangunan seperti pembinaan loji janakuasa, sistem telekomunikasi, kemudahan pengangkutan dan pelbagai projek infrastruktur lain.

Keistimewaan pinjaman Jepun ketika itu ialah kadar faedahnya yang sangat rendah, tempoh pembayaran balik yang panjang serta syarat pembiayaan yang lebih mudah berbanding pinjaman komersial antarabangsa.

Hakikatnya Yen Bukannya Menjadi Lebih Murah

Di sinilah timbul salah faham yang sering diulang di media sosial.

Ramai beranggapan bahawa nilai yen Jepun jatuh dengan begitu rendah sehingga Malaysia dapat melangsaikan hutangnya dengan kos yang lebih murah. Hakikatnya, selepas berlakunya Plaza Accord pada tahun 1985, perkara yang berlaku adalah sebaliknya.

Nilai yen mengukuh (appreciate) dengan ketara berbanding dolar Amerika Syarikat. Sebagai contoh, kadar pertukaran berubah daripada sekitar 240 yen bagi setiap dolar Amerika kepada kira-kira 120 yen dalam tempoh beberapa tahun selepas itu. Ini bermaksud yen menjadi jauh lebih bernilai berbanding sebelumnya.

Sekiranya sesebuah negara mempunyai hutang yang didenominasikan dalam yen, pengukuhan mata wang tersebut secara teorinya akan meningkatkan kos pembayaran balik hutang apabila ditukar kepada mata wang tempatan, bukannya mengurangkannya.

Oleh itu, dakwaan bahawa Malaysia mendapat kelebihan kerana "yen jatuh" adalah tidak selaras dengan perkembangan sebenar kadar pertukaran pada ketika itu.

Mengapa Malaysia Masih Berjaya Mengurus Hutang?

Jika bukan kerana nilai yen, apakah faktor yang sebenarnya membantu Malaysia?

Jawapannya terletak pada gabungan beberapa faktor ekonomi.

Pertama, pinjaman daripada Jepun memang mempunyai kadar faedah yang sangat rendah dan tempoh pembayaran balik yang panjang. Ini mengurangkan beban kewangan kerajaan berbanding pinjaman komersial.

Kedua, ekonomi Malaysia berkembang pesat sepanjang penghujung tahun 1980-an dan awal 1990-an. Pertumbuhan sektor pembuatan, eksport elektronik, petroleum serta kemasukan pelaburan asing meningkatkan hasil kerajaan. Dengan hasil yang lebih kukuh, kerajaan mempunyai keupayaan yang lebih baik untuk mengurus komitmen hutangnya.

Ketiga, pengurusan fiskal kerajaan ketika itu juga memainkan peranan penting dalam memastikan kedudukan kewangan negara kekal stabil.

Peranan Daim Zainuddin

Tidak dinafikan bahawa Daim Zainuddin memainkan peranan penting dalam pengurusan ekonomi Malaysia.

Sepanjang tempoh beliau memegang jawatan Menteri Kewangan, beliau terkenal dengan pendekatan yang lebih berhati-hati dalam pengurusan kewangan negara. Antaranya ialah mengawal perbelanjaan kerajaan, mengurangkan pembaziran, mempercepatkan beberapa program penswastaan, mengurus hutang dengan lebih sistematik serta meningkatkan keyakinan pelabur terhadap ekonomi Malaysia.

Ramai penganalisis ekonomi berpendapat bahawa kejayaan pengurusan kewangan negara pada ketika itu adalah hasil gabungan dasar fiskal yang berhemat, pertumbuhan ekonomi yang kukuh dan strategi pengurusan hutang yang baik, bukannya semata-mata disebabkan perubahan kadar pertukaran yen.

Kesimpulan

Kesimpulannya, dakwaan bahawa Daim Zainuddin berjaya menyelesaikan hutang kerajaan Malaysia hanya kerana nilai yen menurun adalah satu penjelasan yang terlalu ringkas dan kurang tepat.

Malaysia sememangnya mendapat manfaat daripada pinjaman Jepun, tetapi manfaat tersebut lebih banyak datang daripada kadar faedah yang rendah, tempoh pembayaran balik yang panjang dan pengurusan ekonomi yang berkesan.

Dalam masa yang sama, selepas Plaza Accord pada tahun 1985, nilai yen sebenarnya mengukuh berbanding dolar Amerika. Oleh itu, kejayaan pengurusan kewangan Malaysia pada era tersebut tidak boleh dikaitkan dengan dakwaan bahawa yen menjadi semakin murah. Sebaliknya, ia merupakan hasil gabungan dasar ekonomi yang berhati-hati, pertumbuhan ekonomi yang pesat serta disiplin fiskal yang diamalkan oleh kerajaan pada ketika itu.

Sejarah ekonomi perlu dinilai berdasarkan fakta dan data, bukannya berdasarkan naratif yang dipermudahkan. Hanya dengan memahami konteks sebenar barulah kita dapat menghargai bagaimana dasar-dasar ekonomi negara dilaksanakan dan apakah faktor yang benar-benar menyumbang kepada kejayaannya.

Wallhua’lam.

https://wankamarul701.blogspot.com